{"id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2016-05/zad/3 - Тэма 1","paper_id":"maturazai-bialoruski-bia-pr-2016-05","number":"3 - Тэма 1","points":30,"ptype":"open","subject":"jezyk-bialoruski","category":"matura","year":2016,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Задание 3. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\n\nТэма 1. Успаміны - крыніца шчасця ці суму? Абмяркуй праблему і абгрунтуй свой погляд. Звяртайся да ніжэй пададзенага фрагмента тэксту Галя Янкі Брыля, цэлага твора і іншага тэксту культуры. Твая праца павінна налічваць не менш чым 250 слоў.\n\nЯнка Брыль\n\nГаля\n(скарочана)\n\nКалісьці, пры панах, гэта быў хутар. […] Ад хутара застаўся толькі сад, скрыпучы журавель над зрубам студні і тая самая хата.\n\nУ хаце ад усёй Хамёнкавай сям'і ўцалела толькі нявестка Галя з дзецьмі, хлопцам і дзяўчынкай. […]\n\nА трактар гудзе і гудзе Не пакінеш яго, не забудзеш, што гэта - Сярожа, яе Сярожа Божа мой, як гэта горка, балюча ад думкі такой! А ён жа быў яе, яна была - яго, яны так хораша, так многа цалаваліся. Ды не многа, а тыдзень адзін, а ў тыдні ж толькі сем начэй.\n\n[…] Яна была наймалодшая ў іхняй дзявочай кампаніі. Сірата з самай беднай у Гаросіцы хаты Марылі Парабчанкі. […] На пашы дзеці лаялі яе брыдкім бязлітасным словам - байстручка. Ды з часам гэта слова абвалілася з яе, як шалуха. Прыгожай, спраўнай вырастала Галачка. […]\n\nГэта быў толькі ўступ да вялікага шчасця, што мела прыйсці, што пачалося ў тую ж ноч, калі ён цалаваў яе каля іхняга акна, а Галя закрывала твар рукамі і прасілася: «Сярожа, міленькі, не трэба » [ ]\n\nІ хто мог падумаць, што іх развітанне - навек!\n\nЦяпер вось стой ды слухай, як за вырваным ільном гудзе яго вясёлы працавіты трактар. Думай пра першую радасць сваю, крычы, звар'яцей ды крычы, каб успомніў цябе і прыйшоў.\n\n[…] У верасні трыццаць дзевятага года, вярнуўшыся ў родную вёску, Сяргей адразу ж пачуў, што дзяўчына яго - за другім.\n\nЯк гэта сталася, што малады Хамёнак, Данькаў сын, узяў дачку Марылі Парабчанкі? […] Ён - закахаўся, відаць, так, што пайшоў супраць волі бацькоў. Ну, а на месцы Галі пайшла б за яго не адна. […]\n\nСама Галя ведала больш. Мікола лазіў за ёю даўно, яшчэ да Юрачкі. Гаворка пра арышт Сяргея і Галіны горкія слёзы былі днямі ягонай радасці. […] Пра гэты замуж шчаслівы трубілі не толькі чужыя - і свае, і маці была на яго, Міколавым, баку. [ ], - у свёкравым вечным зудзенні толькі і чуваць было: «Байстручка, жабрачка, няўдаліца » […] Мікола здаваўся іншым за бацьку толькі раней, да вяселля. Тут, на хутары, калі яна пераступіла з ім парог гэтай чортавай ямы, - Хамёнак застаўся Хамёнкам. […]\n\nУ першы дзень пасля вяселля свякроў зварыла чыгун бульбы ў лупінах і з чыгуном паставіла на стале. […]\n\n- Масла мо трохі расталі, - сказаў ён жонцы. [ ] вярнулася з лыжкаю масла. Яго аказалася мала на ўсю скаварадку. [ ] Пайдзі ты, Галя, другую дзяружку вазьмі. Пойдзем, яшчэ разочак прынясём. Зімой лішні ахапак як знойдзеш. [ ]\n\n- Я ніколі не крала, - сказала яна. - Трэба вам, мала свайго, дык ідзіце. [ ]\n\nГэта было напрадвесні сорак чацвёртага года. Нешта апоўначы Хамёнкавых разбудзіў стук у акно. Ясна - хто гэта: адны былі ў той час гаспадары начэй. [ ] Сам гаспадар у такіх выпадках не ўставаў з пасцелі. [ ]\n\n- Добры вечар, Галя! І ты ад нас хаваешся?\n\nАх, ну чаму ты, дурніца, тады не сказала яму: «Забяры мяне, родны, адгэтуль!» Чаму не назвала яго тым іменем, якое даражэй табе за ўсё на свеце імёны, - Сярожа? Чаму? [ ]\n\nСядзь і сядзі каля акна. Хочаш - крычы, а хочаш - маўчы, пазірай. Ёсць і яшчэ адно, што табе засталося, - заплач.\n\n[ ] Галя ідзе па расе каля пшаніцы, туды, дзе дарога ў поле.\n\n«Не, ён - не толькі спекулянт, - у думках гаворыць яна, нібы яшчэ ўсё размаўляючы з дачкой. - Ён - баязлівец, злосны, плюгавы, шкодны чалавек. Ён ніколі не быў тваім бацькам, дачушка мая, не быў маім мужам. Ніколі! »\n\nЯна ўспамінае яго бараду. [ ]\n\nМожа, нядобра гэта, што яна не шкадуе яго? То ж бацька дзецям, пражылі столькі год Ды не, не шкадуе, ні разу нават, здаецца, і не падумала. А трактар гудзе […]\n\nЯ. Брыль, Галя [у:] Беларуская літаратура. Хрэстаматыя, Мінск 2004, с. 638-647.\n\nТэма 1. Успаміны - крыніца шчасця ці суму? Абмяркуй праблему і абгрунтуй свой погляд. Звяртайся да ніжэй пададзенага фрагмента тэксту Галя Янкі Брыля, цэлага твора і іншага тэксту культуры. Твая праца павінна налічваць не менш чым 250 слоў.","answer":null,"answer_text":null,"solution":"## Poprawna odpowiedz\n**Temat otwarte wypracowanie argumentacyjne (распраўка). Nie ma jednej poprawnej odpowiedzi - liczy sie uzasadnione stanowisko, odwolanie do Янкі Брыля \"Галя\" i innego tekstu kultury.**\n\nPonizej: wzorcowy plan + fragmenty gotowe do rozwinięcia.\n\n## Sposob 1 - budowa rozprawki (план)\n\n**Teza (stanowisko):** Wspomnien nie mozna jednoznacznie sklasyfikowac jako zrodla szczescia lub smutku - sa one ambiwalentne: przynosza radosc (zachowuja piekno przeszlosci), ale rowniez bol (unicestwia dystans wobec straty).\n\nAlternatywna teza prostsza: Wspomnienia sa zarowno zrodlem szczescia, jak i smutku - zalez od tego, czego dotycza i w jakiej sytuacji je przywolujemy.\n\n**Argument 1 - Wspomnienia jako bol (z Janki Bryля \"Galia\"):**\nGalia wspomina Siarzeja - milosc, ktora stracila. Tekst: «А трактар гудзе і гудзе Не пакінеш яго, не забудзеш, што гэта - Сярожа, яе Сярожа Божа мой, як гэта горка, балюча ад думкі такой! » Wspomnienie kochanka przynosi jej bol, poniewaz terazniejszosc jest pelna cierpienia (małzenstwo z Mikolą). Wspomnienie szczescia na tle nieszczesccia staje sie zrodlem smutku.\n\n**Argument 2 - Wspomnienia jako ostoja i sila (z tekstu \"Galia\"):**\nWspomnienia chronia Galie przed pelnym rozbiciem - pamiec o milosci daje jej wewnetrzna godnosc. «Ён - не толькі спекулянт [ ] Ён ніколі не быў тваім бацькам» - w wspomnieniach Siarzeja odnajduje miare dla oceny Nikoly. Wspomnienia sa wiec nie tylko bolem, ale i moralnym kompasem.\n\n**Argument 3 - inny tekst kultury:**\n(do wyboru ucznia np.) Wiersz M. Bagdanowicza «Слуцкія ткачыхі» - wspomnienie piekna ojczyzny jest zarowno tesknota jak i sila; lub Proust «W poszukiwaniu straconego czasu» - mimowolna pamiec przynosi ekstaze szczesccia.\n\n**Zakoncznie:** Wspomnienia maja dwojaka nature - bol i szczescie sa nierozdzielne. Dlatego odpowiedz na pytanie tytulowe brzmi: I jedno, i drugie - w zalez od kontekstu.\n\n## Sposob 2 - wskazowki formalne (kryteria CKE)\n\nKryteria oceny (maks. 30 pkt):\n- **A (maks. 6 pkt)** - sformulowanie stanowiska wobec problemu: trzeba jasno napisac, czy wspomnienia to szczescie, smutek, czy ambiwalentne. Stanowisko musi byc wyrazone juz we wstepie.\n- **B (maks. 12 pkt)** - uzasadnienie: minimum 2-3 argumenty, OBOWIAZKOWE odwolanie do fragmentu Bryla i calego utworu, OBOWIAZKOWE odwolanie do innego tekstu kultury (wiersz, film, powiesc, malowidlo itp.).\n- **C (maks. 2 pkt)** - brak bledow rzeczowych: nie mozna mowic np. ze Bryl to poeta (jest prozaikiem), data zycia itp.\n- **D-H** - kompozycja, spojnosc, styl, poprawnosc jezykowa, zapis.\n\nUWAGA: Jesli kategoria A = 0 pkt, cala praca = 0 pkt. Jesli A = 3 pkt i B = 0 pkt, rowniez cala praca = 0 pkt.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> Klucz CKE (zad. 3.1, max 30 pkt):\n> - **A: 6 pkt** - teza jasno sformulowana, adekwatna do tematu\n> - **B: 12 pkt** - min. 2 argumenty, odwolanie do Брыля (fragment + caly utwor) + inny tekst kultury\n> - **C: 2 pkt** - brak bledow rzeczowych\n> - **D: 4 pkt** - wyrazny zamysl kompozycyjny (wstep-rozwinięcie-zakoncznie)\n> - **E: 2 pkt** - spojnosc lokalna (logiczne przejscia miedzy zdaniami)\n> - **F: 3 pkt** - styl odpowiedni do gatunku (nie potoczny, nie naukowy)\n> - **G: 4 pkt** - poprawnosc jezykowa (gramatyka, slownictwo)\n> - **H: 4 pkt** - poprawnosc zapisu (ortografia, interpunkcja)\n> - Min. 250 słow - inaczej tylko A, B, C sa oceniane\n\nCo zapamietac? Kluczowe wymagania: (1) jasna teza we wstepie, (2) odwolanie do Bryla (fragment + caly utwor), (3) odwolanie do innego tekstu kultury, (4) minimum 250 slow.","image":null,"solution_image":null,"topics":null,"page_from":null,"source":"maturazai","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":"maturazai","text_source":"maturazai","source_label":"Jezyk bialoruski · Matura · maj 2016 (rozszerzona)","subject_label":"jezyk-bialoruski","category_label":"Matura","text_html":"

Задание 3. Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.

\n

Тэма 1. Успаміны - крыніца шчасця ці суму? Абмяркуй праблему і абгрунтуй свой погляд. Звяртайся да ніжэй пададзенага фрагмента тэксту Галя Янкі Брыля, цэлага твора і іншага тэксту культуры. Твая праца павінна налічваць не менш чым 250 слоў.

\n

Янка Брыль

\n

Галя
(скарочана)

\n

Калісьці, пры панах, гэта быў хутар. […] Ад хутара застаўся толькі сад, скрыпучы журавель над зрубам студні і тая самая хата.

\n

У хаце ад усёй Хамёнкавай сям'і ўцалела толькі нявестка Галя з дзецьмі, хлопцам і дзяўчынкай. […]

\n

А трактар гудзе і гудзе Не пакінеш яго, не забудзеш, што гэта - Сярожа, яе Сярожа Божа мой, як гэта горка, балюча ад думкі такой! А ён жа быў яе, яна была - яго, яны так хораша, так многа цалаваліся. Ды не многа, а тыдзень адзін, а ў тыдні ж толькі сем начэй.

\n

[…] Яна была наймалодшая ў іхняй дзявочай кампаніі. Сірата з самай беднай у Гаросіцы хаты Марылі Парабчанкі. […] На пашы дзеці лаялі яе брыдкім бязлітасным словам - байстручка. Ды з часам гэта слова абвалілася з яе, як шалуха. Прыгожай, спраўнай вырастала Галачка. […]

\n

Гэта быў толькі ўступ да вялікага шчасця, што мела прыйсці, што пачалося ў тую ж ноч, калі ён цалаваў яе каля іхняга акна, а Галя закрывала твар рукамі і прасілася: «Сярожа, міленькі, не трэба » [ ]

\n

І хто мог падумаць, што іх развітанне - навек!

\n

Цяпер вось стой ды слухай, як за вырваным ільном гудзе яго вясёлы працавіты трактар. Думай пра першую радасць сваю, крычы, звар'яцей ды крычы, каб успомніў цябе і прыйшоў.

\n

[…] У верасні трыццаць дзевятага года, вярнуўшыся ў родную вёску, Сяргей адразу ж пачуў, што дзяўчына яго - за другім.

\n

Як гэта сталася, што малады Хамёнак, Данькаў сын, узяў дачку Марылі Парабчанкі? […] Ён - закахаўся, відаць, так, што пайшоў супраць волі бацькоў. Ну, а на месцы Галі пайшла б за яго не адна. […]

\n

Сама Галя ведала больш. Мікола лазіў за ёю даўно, яшчэ да Юрачкі. Гаворка пра арышт Сяргея і Галіны горкія слёзы былі днямі ягонай радасці. […] Пра гэты замуж шчаслівы трубілі не толькі чужыя - і свае, і маці была на яго, Міколавым, баку. [ ], - у свёкравым вечным зудзенні толькі і чуваць было: «Байстручка, жабрачка, няўдаліца » […] Мікола здаваўся іншым за бацьку толькі раней, да вяселля. Тут, на хутары, калі яна пераступіла з ім парог гэтай чортавай ямы, - Хамёнак застаўся Хамёнкам. […]

\n

У першы дзень пасля вяселля свякроў зварыла чыгун бульбы ў лупінах і з чыгуном паставіла на стале. […]

\n\n\n

Гэта было напрадвесні сорак чацвёртага года. Нешта апоўначы Хамёнкавых разбудзіў стук у акно. Ясна - хто гэта: адны былі ў той час гаспадары начэй. [ ] Сам гаспадар у такіх выпадках не ўставаў з пасцелі. [ ]

\n\n

Ах, ну чаму ты, дурніца, тады не сказала яму: «Забяры мяне, родны, адгэтуль!» Чаму не назвала яго тым іменем, якое даражэй табе за ўсё на свеце імёны, - Сярожа? Чаму? [ ]

\n

Сядзь і сядзі каля акна. Хочаш - крычы, а хочаш - маўчы, пазірай. Ёсць і яшчэ адно, што табе засталося, - заплач.

\n

[ ] Галя ідзе па расе каля пшаніцы, туды, дзе дарога ў поле.

\n

«Не, ён - не толькі спекулянт, - у думках гаворыць яна, нібы яшчэ ўсё размаўляючы з дачкой. - Ён - баязлівец, злосны, плюгавы, шкодны чалавек. Ён ніколі не быў тваім бацькам, дачушка мая, не быў маім мужам. Ніколі! »

\n

Яна ўспамінае яго бараду. [ ]

\n

Можа, нядобра гэта, што яна не шкадуе яго? То ж бацька дзецям, пражылі столькі год Ды не, не шкадуе, ні разу нават, здаецца, і не падумала. А трактар гудзе […]

\n

Я. Брыль, Галя [у:] Беларуская літаратура. Хрэстаматыя, Мінск 2004, с. 638-647.

\n

Тэма 1. Успаміны - крыніца шчасця ці суму? Абмяркуй праблему і абгрунтуй свой погляд. Звяртайся да ніжэй пададзенага фрагмента тэксту Галя Янкі Брыля, цэлага твора і іншага тэксту культуры. Твая праца павінна налічваць не менш чым 250 слоў.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Poprawna odpowiedz

\n

Temat otwarte wypracowanie argumentacyjne (распраўка). Nie ma jednej poprawnej odpowiedzi - liczy sie uzasadnione stanowisko, odwolanie do Янкі Брыля "Галя" i innego tekstu kultury.

\n

Ponizej: wzorcowy plan + fragmenty gotowe do rozwinięcia.

\n

Sposob 1 - budowa rozprawki (план)

\n

Teza (stanowisko): Wspomnien nie mozna jednoznacznie sklasyfikowac jako zrodla szczescia lub smutku - sa one ambiwalentne: przynosza radosc (zachowuja piekno przeszlosci), ale rowniez bol (unicestwia dystans wobec straty).

\n

Alternatywna teza prostsza: Wspomnienia sa zarowno zrodlem szczescia, jak i smutku - zalez od tego, czego dotycza i w jakiej sytuacji je przywolujemy.

\n

Argument 1 - Wspomnienia jako bol (z Janki Bryля "Galia"):
Galia wspomina Siarzeja - milosc, ktora stracila. Tekst: «А трактар гудзе і гудзе Не пакінеш яго, не забудзеш, што гэта - Сярожа, яе Сярожа Божа мой, як гэта горка, балюча ад думкі такой! » Wspomnienie kochanka przynosi jej bol, poniewaz terazniejszosc jest pelna cierpienia (małzenstwo z Mikolą). Wspomnienie szczescia na tle nieszczesccia staje sie zrodlem smutku.

\n

Argument 2 - Wspomnienia jako ostoja i sila (z tekstu "Galia"):
Wspomnienia chronia Galie przed pelnym rozbiciem - pamiec o milosci daje jej wewnetrzna godnosc. «Ён - не толькі спекулянт [ ] Ён ніколі не быў тваім бацькам» - w wspomnieniach Siarzeja odnajduje miare dla oceny Nikoly. Wspomnienia sa wiec nie tylko bolem, ale i moralnym kompasem.

\n

Argument 3 - inny tekst kultury:
(do wyboru ucznia np.) Wiersz M. Bagdanowicza «Слуцкія ткачыхі» - wspomnienie piekna ojczyzny jest zarowno tesknota jak i sila; lub Proust «W poszukiwaniu straconego czasu» - mimowolna pamiec przynosi ekstaze szczesccia.

\n

Zakoncznie: Wspomnienia maja dwojaka nature - bol i szczescie sa nierozdzielne. Dlatego odpowiedz na pytanie tytulowe brzmi: I jedno, i drugie - w zalez od kontekstu.

\n

Sposob 2 - wskazowki formalne (kryteria CKE)

\n

Kryteria oceny (maks. 30 pkt):

\n\n

UWAGA: Jesli kategoria A = 0 pkt, cala praca = 0 pkt. Jesli A = 3 pkt i B = 0 pkt, rowniez cala praca = 0 pkt.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE (zad. 3.1, max 30 pkt):
- A: 6 pkt - teza jasno sformulowana, adekwatna do tematu
- B: 12 pkt - min. 2 argumenty, odwolanie do Брыля (fragment + caly utwor) + inny tekst kultury
- C: 2 pkt - brak bledow rzeczowych
- D: 4 pkt - wyrazny zamysl kompozycyjny (wstep-rozwinięcie-zakoncznie)
- E: 2 pkt - spojnosc lokalna (logiczne przejscia miedzy zdaniami)
- F: 3 pkt - styl odpowiedni do gatunku (nie potoczny, nie naukowy)
- G: 4 pkt - poprawnosc jezykowa (gramatyka, slownictwo)
- H: 4 pkt - poprawnosc zapisu (ortografia, interpunkcja)
- Min. 250 słow - inaczej tylko A, B, C sa oceniane
\n

Co zapamietac? Kluczowe wymagania: (1) jasna teza we wstepie, (2) odwolanie do Bryla (fragment + caly utwor), (3) odwolanie do innego tekstu kultury, (4) minimum 250 slow.

"}]}